مطالبىست در توجيه سياستهاى اردشير و دفاع گونه‌اىست از آنها در برابر ايرادهايى كه پادشاه طبرستان بر آنها گرفته بوده و به قول كريستن سن در ميان منابع اطلاع ما بر تأسيسات عهد ساسانى يكى از آنها كه در درجهء اول اهميت است همين نامهء تنسر است ، و معلوماتى كه از اين نامه به دست مىآيد تا آن‌جا كه ما مىتوانيم نقد كنيم و بسنجيم به قدرى قطعىست كه بدون هيچ شك مىتوان گفت كه اين نامه در عهد ساسانيان انشا شده است . « 1 » بجز آنچه ذكر شد ، نامه‌هاى ديگرى هم از شاهان ساسانى در اختيار مؤلفان قرنهاى نخستين اسلامى بوده كه نام و آثارى از آنها در مؤلفات ايشان ديده مىشود . مانند نامه‌اى كه طبرى از شاپور ذو الاكتاف ياد كرده كه آن را به كارگزاران خود نوشته و در آن به ايشان در راه و روش و رفتار با مردم دستورهايى داده و وزيران و دبيران و اطرافيان خود را هم به پيروى از آن دستورها فرمان داده « 2 » و همچنين نامه‌اى كه بهرام گور پس از پيروزى بر خاقان به اطراف نوشته و در آن جنگهاى خود را با خاقان شرح داده و به شكرانه آن پيروزى خراج سه سال را بر مردم بخشوده ، و طبرى آن را به بلاغت و شيوايى ستوده است . « 3 » و نامه‌اى كه مسعودى از شاپور اول خطاب به يكى از كارگزارانش ياد كرده و تكه‌اى از ترجمهء عربى آن را هم نقل كرده « 4 » و نامهء ديگرى كه از هرمز پسر شاپور اول آن هم خطاب به يكى از كارگزارانش آورده و از آن هم تكه‌اى نقل كرده است ، « 5 » و نامه‌هايى كه طبرى و دينورى از خسرو انوشروان ياد كرده و پاره‌اى از آنها را هم نقل كرده‌اند ، يكى نامه‌اىست ، كه به چهار فرمانده شرق و

--> - آن در « مجلهء آسيايى » 1894 به چاپ رسيد و مرحوم مجتبى مينوى متن فارسى آن را دو بار در تهران به چاپ رسانيد . چاپ دوم آن در سال 1354 خورشيدى منتشر گرديد با مقدمه‌اى شامل اطلاعاتى جامع و شامل دربارهء آن . ( 1 ) . كريستن سن در كتاب « وضع ملت و دولت و دربار در دورهء شاهنشاهى ساسانيان » به فرانسه به نقل مجتبى مينوى از او در مقدمهء نامهء تنسر ، چاپ دوم . ( 2 ) . طبرى ، 1 ، 846 . ( 3 ) . طبرى ، 1 ، 866 . ( 4 ) . مروج الذهب ، ج 1 ، ص 291 . ( 5 ) . مروج الذهب ، ج 1 ، ص 291 .